Politieke ambtsdragers zijn personen die een functie bekleden binnen het openbaar bestuur, zoals raadsleden, wethouders, burgemeesters en gedeputeerden. Politieke ambtsdragers spelen een belangrijke rol in de democratie en hebben een verantwoordelijkheid richting de samenleving. Een van de manieren om hun integriteit en betrouwbaarheid vast te stellen is door middel van een Verklaring Omtrent het Gedrag.
Een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) voor sommige functies wettelijk verplicht is, maar dit geldt niet voor voor politieke ambtsdragers. Tevens is het niet toegestaan om het aanleveren van een VOG als voorwaarde te stellen voor het vervullen van een functie in de politiek, dit zou namelijk in strijd zijn met het passief kiesrecht. Een politieke ambtsdrager kan uitsluitend van de kieslijst worden gehaald op basis van de Grondwet, bijvoorbeeld als iemand bij een rechterlijke uitspraak is ontzet uit het kiesrecht.
Hoewel een VOG niet wettelijk verplicht is als politieke ambtsdrager, kunnen politieke partijen wel een VOG verlangen van partijleden. De partij is namelijk verantwoordelijk voor het waarborgen van de integriteit van potentiële kandidaten. Eventuele bedenkingen dienen te worden onderzocht en een VOG aanvraag is een van de middelen die hiervoor ingezet kan worden. Met de VOG wordt gekeken of het justitiële verleden van een kandidaat een risico vormt voor de functie die bekleed gaat worden.
Voor politieke ambtsdragers is er een specifiek screeningsprofiel, namelijk ‘01 Politieke ambtsdragers / Political office holder’. Dit screeningsprofiel kunt u selecteren wanneer u een van de volgende functies aspireert: volksvertegenwoordiger, wethouder of gedeputeerde. Onder volksvertegenwoordigers vallen leden van de Eerste en Tweede Kamer, het Europees Parlement, raads- en statenleden en het algemeen bestuur van waterschappen.
U heeft twee opties om een VOG aan te vragen als politiek ambtsdrager. Ten eerste kunt u snel en eenvoudig een online VOG aanvraag doen bij VOG-Loket. Hiervoor dient u alleen te beschikken over een DigiD en de mogelijkheid om te betalen via iDeal. Daarnaast kunt u ook een VOG aanvragen bij de gemeente waar u woont. Om in aanmerking te komen voor een VOG via de gemeente, dient u contact op te nemen met uw gemeente om een afspraak te maken. Vervolgens kunt u een ingevuld VOG-formulier afgeven op het gemeentehuis.